นายแพทย์เปรมศักดิ์ เพียยุระ สมาชิกวุฒิสภา (สว.) ตั้งกระทู้ถามรัฐบาลถึงแนวทางแก้ไขปัญหาการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินที่มีความขัดแย้งสูง โดยระบุว่าปัญหาที่ดินมีความซับซ้อน โดยเฉพาะข้อพิพาทระหว่างรัฐกับประชาชน ซึ่งยืดเยื้อมาเป็นเวลานาน และการที่คณะรัฐมนตรีมีมติเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2569 ให้ยกเลิกระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการจัดให้มีโฉนดชุมชน พ.ศ. 2553 สร้างความกังวลให้กับชุมชนหลายร้อยแห่งที่เคยได้รับสิทธิ เนื่องจากประชาชนอาจได้รับเพียงสิทธิอยู่อาศัย แต่ไม่มีกรรมสิทธิ์ในที่ดินอย่างแท้จริง ขณะที่การจัดทำแผนที่หนึ่งเดียว (One Map) ยังไม่แล้วเสร็จ ทำให้ปัญหาที่ดินของรัฐทับซ้อนกับที่ดินทำกินของประชาชนยังไม่ได้รับการแก้ไข เนื่องจากหน่วยงานต่าง ๆ ใช้แผนที่คนละมาตราส่วน นอกจากนี้ การพิสูจน์สิทธิในที่ดินยังหาข้อยุติไม่ได้ และการออกโฉนดที่ดินเชิงรุกยังมีข้อจำกัด ส่งผลให้ประชาชนไม่สามารถนำที่ดินไปใช้เป็นหลักทรัพย์ในการกู้ยืมเงินเพื่อเป็นทุนหมุนเวียนได้ รวมถึงข้อจำกัดการออกโฉนดในพื้นที่ต้องห้ามตามกฎกระทรวง โดยเฉพาะที่เขา ภูเขา และที่ดินที่มีความลาดชันเฉลี่ยร้อยละ 35 ขึ้นไป
นายแพทย์เปรมศักดิ์ ยังกล่าวตั้งข้อสังเกตต่อนโยบายเปลี่ยนที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 เป็นโฉนดเพื่อเกษตรกรรม ว่าจะมีแนวทางตรวจสอบคุณสมบัติเกษตรกรตัวจริงและป้องกันไม่ให้ที่ดินตกไปอยู่ในมือนายทุนอย่างไร โดยตั้งคำถามต่อรัฐบาล 3 ประเด็น ได้แก่ แนวทางบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินให้เป็นเอกภาพและลดความเหลื่อมล้ำ มาตรการแก้ไขปัญหาการตรวจสอบสิทธิที่ล่าช้าและข้อพิพาทรายแปลง และนโยบายเปลี่ยนที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 เป็นโฉนดเพื่อเกษตรกรรม หรือยกเลิกการประกาศเขตปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในพื้นที่ทับซ้อนกับที่ดินของประชาชน
ด้าน นายทรงศักดิ์ ทองศรี รองนายกรัฐมนตรี ซึ่งได้รับมอบหมายจากนายกรัฐมนตรีให้ตอบกระทู้ ชี้แจงว่า รัฐบาลบริหารจัดการที่ดินภายใต้พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ พ.ศ. 2562 โดยมีคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) กำหนดนโยบายและแผนการบริหารจัดการที่ดินและทรัพยากรดินของประเทศ พ.ศ. 2566-2580 ครอบคลุมการดูแลที่ดินของรัฐ การใช้ประโยชน์ที่ดิน การกระจายการถือครองอย่างเป็นธรรม และการบูรณาการความร่วมมือ พร้อมเดินหน้าโครงการ One Map พัฒนาฐานข้อมูลให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน และนำเทคโนโลยีรวมถึง AI มาช่วยตรวจสอบและพิสูจน์สิทธิให้รวดเร็วยิ่งขึ้น
นายทรงศักดิ์ กล่าวต่อไปว่าสำหรับการพิสูจน์สิทธิ ใช้กลไกคณะอนุกรรมการพิสูจน์สิทธิในที่ดินของรัฐจังหวัด และคณะอนุกรรมการอ่านภาพถ่ายทางอากาศ โดยปี 2566-2569 ดำเนินการได้ 1,763 แปลง 1,995 แปลง 3,134 แปลง และ 1,896 แปลงตามลำดับ ส่วนปี 2570 ตั้งเป้า 2,000 แปลง ขณะที่โฉนดชุมชนจะปรับมาอยู่ภายใต้การดูแลของสำนักงานคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (สคทช.) ส่วนการเดินสำรวจออกโฉนดจะนำเทคโนโลยีมาช่วยลดระยะเวลาดำเนินงานจากประมาณ 20 ปี เหลือ 10 ปี สำหรับที่ดินที่ออกโฉนดได้ตามกฎหมาย ส่วนผู้ถือครองที่ดิน ส.ป.ก. 4-01 ครบ 5 ปี สามารถขอเปลี่ยนเป็นโฉนดเพื่อเกษตรกรรมได้ โดยโอนได้เฉพาะแก่เกษตรกรหรือทายาทตามเงื่อนไข เพื่อป้องกันที่ดินตกไปอยู่ในมือนายทุน
อัญชิสา ก่อกิจฤกษ์ชัย /ข่าว
ลักขณา เทียกทอง /เรียบเรียง