เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2569 นายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภา ในฐานะหัวหน้าคณะผู้แทนรัฐสภาไทย นำคณะเข้าร่วมการประชุมสมัชชาสหภาพรัฐสภา (IPU) ครั้งที่ 153 และการประชุมที่เกี่ยวข้อง ณ ศูนย์การประชุม Arusha International Conference Centre เมืองอารูชา สหสาธารณรัฐแทนซาเนีย ซึ่งเป็นวันสุดท้ายของการประชุมที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 5-9 ตุลาคม 2569 คณะผู้แทนรัฐสภาไทยประกอบด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล อินนา สมาชิกวุฒิสภา นายชลธาร ทรัพย์ไพบูลย์เลิศ สส.กรุงเทพมหานคร พรรคประชาชน นายธนรัช จงสุทธานามณี สส.จังหวัดเชียงราย พรรคเพื่อไทย นางพิชชารัตน์ เลาหพงศ์ชนะ สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคภูมิใจไทย และนายวีระพันธ์ สุวรรณนามัย สมาชิกวุฒิสภา
ในการประชุมคณะมนตรีบริหารสหภาพรัฐสภา สมัยที่ 218 ที่ประชุมรับทราบและพิจารณาผลการดำเนินกิจกรรมตามประเด็นหลักของ IPU ประจำปี 2569 รวมถึงกำหนดการประชุมในอนาคต คำวินิจฉัยของคณะกรรมาธิการว่าด้วยสิทธิมนุษยชนของสมาชิกรัฐสภา กรณีข้อร้องเรียนเกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนของสมาชิกรัฐสภาจากประเทศสมาชิกทั่วโลก ตลอดจนรายงานจากคณะกรรมการเฉพาะด้านภายใต้อาณัติของคณะมนตรีบริหาร จำนวน 11 คณะ และผลการจัดกิจกรรมเฉพาะด้านของ IPU ในช่วงปีที่ผ่านมา โอกาสนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล ในฐานะประธานคณะทำงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของ IPU ได้รายงานผลการประชุมของคณะทำงานต่อที่ประชุมคณะมนตรีบริหาร
ที่ประชุมยังจัดให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งประธานสหภาพรัฐสภาคนใหม่ แทนดอกเตอร์ทูเลีย แอ็กสัน ซึ่งครบวาระในวันที่ 9 ตุลาคม 2569 โดยผู้แทนรัฐสภาไทยที่ร่วมลงคะแนน ประกอบด้วย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.นพดล นางพิชชารัตน์ และ นายวีระพันธ์ ผลปรากฏว่า นายมิลตัน ดิก ประธานสภาผู้แทนราษฎรออสเตรเลีย ได้รับคะแนนเสียงข้างมากให้ดำรงตำแหน่งประธานสหภาพรัฐสภาคนใหม่ ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2569 ถึงเดือนตุลาคม 2572
สำหรับการประชุมสมัชชาสหภาพรัฐสภา ที่ประชุมได้รับรองเอกสารผลลัพธ์สำคัญจากการประชุมครั้งที่ 153 ได้แก่ ข้อมติเรื่อง การพัฒนาสังคมอย่างครอบคลุมสำหรับทุกคน: ยุทธศาสตร์รัฐสภาเพื่อส่งเสริมสิทธิและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ ซึ่งจัดทำโดยคณะกรรมาธิการสหภาพรัฐสภาว่าด้วยประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชน ซึ่งข้อมติดังกล่าวเน้นย้ำว่า การคุ้มครองสิทธิและการส่งเสริมให้คนพิการมีส่วนร่วมในสังคมอย่างเท่าเทียม เป็นหลักสิทธิมนุษยชนที่สำคัญ พร้อมเรียกร้องให้รัฐสภาสมาชิกใช้บทบาทด้านนิติบัญญัติ การพิจารณางบประมาณ การตรวจสอบ และการเป็นตัวแทนประชาชน ขับเคลื่อนการดำเนินงานตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิคนพิการ (CRPD) ให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม
ที่ประชุมยังรับรองแถลงการณ์อารูชา ซึ่งยืนยันว่าธรรมาภิบาลและการเสริมพลังให้แก่ชุมชนเป็นปัจจัยที่เกื้อหนุนกัน และเป็นพื้นฐานของความไว้วางใจต่อสถาบันสาธารณะ รวมถึงการพัฒนาสังคมอย่างสงบและยั่งยืน โดยรัฐสภามีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงประชาชนกับสถาบันทางการเมือง และต้องส่งเสริมความครอบคลุม ความไว้วางใจ และโอกาสที่เท่าเทียมสำหรับทุกคน สาระสำคัญของแถลงการณ์ครอบคลุมการยึดประชาชนและสภาพความเป็นจริงของชุมชนเป็นศูนย์กลาง โดยการออกกฎหมาย การกำหนดนโยบาย และการจัดสรรงบประมาณต้องอาศัยหลักฐานที่หลากหลาย พร้อมเสริมสร้างความรับผิดชอบ ความโปร่งใส และความน่าเชื่อถือของสถาบันรัฐสภา เปิดให้รัฐสภาเข้าถึงได้และครอบคลุมประชาชนทุกกลุ่ม ตลอดจนเตรียมความพร้อมรับมือความท้าทายในอนาคตและเทคโนโลยีใหม่ นอกจากนี้ ที่ประชุมย้ำแนวคิดว่า รัฐสภาควรสร้างอนาคตร่วมกับประชาชน ไม่ใช่เพียงสร้างอนาคตให้ประชาชน โดยต้องรับฟังความต้องการของชุมชน และนำประชาชนมาเป็นศูนย์กลางของการใช้อำนาจด้านนิติบัญญัติ งบประมาณ และการตรวจสอบ
ทั้งนี้ การประชุมสมัชชาสหภาพรัฐสภา ครั้งที่ 154 มีกำหนดจัดขึ้น ณ นครเจนีวา สมาพันธรัฐสวิส ในเดือนพฤษภาคม 2570
คณรัตน์ ยินดีมิตร / ข่าว
ลักขณา เทียกทอง / เรียบเรียง
สำนักองค์การรัฐสภาระหว่างประเทศ / ข้อมูลและภาพ