นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภา (สว.) เปิดเผยถึงกรณีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) เสนอร่างพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ.2551 โดยมีสาระสำคัญในการเปลี่ยนแปลงแหล่งรายได้ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย หรือไทยพีบีเอส ว่า มีข้อห่วงใยจากแวดวงสื่อมวลชนและฝ่ายนิติบัญญัติ หากมีการปรับเปลี่ยนรูปแบบการจัดสรรงบประมาณของไทยพีบีเอส จากระบบรายได้ที่จัดส่งโดยตรงจากภาษีสรรพสามิตสุราและยาสูบ ในอัตราร้อยละ 1.5 หรือระบบ Top-up ไปเป็นการขอรับการจัดสรรจากงบประมาณรายจ่ายประจำปี
นายเทวฤทธิ์ กล่าวว่า ระบบรายได้ดังกล่าวถูกออกแบบขึ้นเพื่อเป็นหลักประกันความเป็นอิสระของสื่อสาธารณะ โดยลดความเสี่ยงที่จะถูกฝ่ายบริหารหรือฝ่ายนิติบัญญัติใช้งบประมาณเป็นเครื่องมือในการควบคุมหรือกดดันการทำงานของสื่อ หากต้องเข้าสู่กระบวนการพิจารณางบประมาณรายจ่ายประจำปี ย่อมมีความเสี่ยงที่จะถูกพิจารณาปรับลดงบประมาณ โดยเฉพาะในชั้นคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ. งบประมาณรายจ่ายประจำปี ซึ่งเสียงข้างมากส่วนใหญ่ย่อมมาจากฝ่ายรัฐบาล หากไทยพีบีเอสทำหน้าที่ตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหารอย่างเข้มข้น ก็อาจเกิดความเสี่ยงที่จะถูกกดดันผ่านกระบวนการงบประมาณ ทั้งการปรับลดหรือตัดงบประมาณในแต่ละปี ซึ่งอาจกระทบต่อการทำงานด้านข่าว โดยเฉพาะข่าวเชิงสืบสวนสอบสวนที่ต้องใช้เวลาและดำเนินการต่อเนื่องข้ามปี หากงบประมาณไม่ต่อเนื่อง โครงการต่าง ๆ อาจต้องหยุดชะงัก และท้ายที่สุดประชาชนจะเป็นผู้ได้รับผลกระทบจากการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารเชิงลึก
นายเทวฤทธิ์ กล่าวต่อว่า การประเมินประสิทธิภาพของไทยพีบีเอสไม่ควรใช้เกณฑ์เดียวกับสื่อเอกชนที่มุ่งเน้นผลกำไรหรือยอดการมีส่วนร่วมของผู้ชม เนื่องจากภารกิจของสื่อสาธารณะมีเป้าหมายสำคัญในการสร้างระบบนิเวศข่าวสาร ให้ประชาชนสามารถเข้าถึงข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม รวมถึงการสร้างเครือข่ายภาคประชาชน และเปิดพื้นที่ให้กลุ่มคนที่อาจไม่มีโอกาสหรือไม่มีเสียงในสังคมได้สะท้อนปัญหาและความคิดเห็น
นอกจากนี้ ในช่วงที่สื่อโทรทัศน์ดิจิทัลอาจเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างอุตสาหกรรม และสื่อเอกชนทยอยปรับฐานการลงทุนไปสู่แพลตฟอร์มออนไลน์ การมีสื่อสาธารณะที่ประชาชนสามารถเข้าถึงได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ยังคงมีความสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับประชาชนบางกลุ่มที่ยังมีข้อจำกัดในการเข้าถึงสื่อออนไลน์และเทคโนโลยีดิจิทัล
นายเทวฤทธิ์ กล่าวอีกว่า สำหรับประเด็นการตรวจสอบการใช้จ่ายงบประมาณนั้น ไทยพีบีเอสไม่ได้อยู่นอกระบบการตรวจสอบของรัฐ โดยยังมีกลไกตรวจสอบจากสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) รวมถึงมีการจัดทำรายงานประจำปี และเปิดให้ฝ่ายนิติบัญญัติสามารถอภิปรายและตรวจสอบการดำเนินงานได้ตามกลไกของรัฐสภาอยู่แล้ว ดังนั้น การปฏิรูปกฎหมายไทยพีบีเอสควรให้ความสำคัญกับการสร้างสมดุลระหว่าง การตรวจสอบความคุ้มค่าในการใช้เงิน กับ การรักษาความเป็นอิสระของสื่อ โดยต้องกำหนดเส้นแบ่งให้ชัดเจนว่า การตรวจสอบไม่ควรกลายเป็นช่องทางให้ฝ่ายการเมืองเข้ามาแทรกแซงการทำหน้าที่ของสื่อสาธารณะ เพราะหัวใจสำคัญของไทยพีบีเอสคือการนำเสนอข้อมูลข่าวสารเพื่อประโยชน์ของประชาชนและสังคมโดยปราศจากแรงกดดันทางการเมือง
ทัดดาว ทองอิ่ม / ข่าว
ลักขณา เทียกทอง / เรียบเรียง