คณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา นำโดย นายวิรัตน์ ธรรมบำรุง รองประธานคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา และคณะ ลงพื้นที่รับฟังข้อมูลข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นจากทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะประเด็นที่ส่งผลต่อปัญหาของเกษตรกรผู้เลี้ยงโค ตลอดจนแนวทางการปรับโครงสร้างหนี้ในการแก้ไขปัญหาให้เกษตรกรผู้เลี้ยงโคภายใต้โครงการโคบาลบูรพา โดยมี นายเชาวเนตร ยิ้มประเสริฐ รองผู้ว่าราชการจังหวัดสระแก้ว นายสุรศักดิ์ ชิงนวรรณ์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดสระแก้ว หัวหน้าส่วนราชการ หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และผู้แทนสหกรณ์จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ สหกรณ์ปศุสัตว์โคบาลบูรพาอรัญประเทศ จำกัด สหกรณ์ปศุสัตว์โคบาลบูรพาวัฒนานคร จำกัด และสหกรณ์ปศุสัตว์โคบาลบูรพาโคกสูง จำกัด ให้การต้อนรับ
ทั้งนี้ โครงการฯ เริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2560 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อปรับเปลี่ยนพื้นที่ปลูกข้าวที่ไม่เหมาะสมในจังหวัดสระแก้วให้เป็นการเลี้ยงโคเนื้อ เพื่อเพิ่มรายได้และยกระดับคุณภาพชีวิตของเกษตรกร ภาครัฐได้สนับสนุนแม่พันธุ์โคและเงินกู้ผ่านสหกรณ์ โดยกำหนดเงื่อนไขให้เกษตรกรส่งคืนลูกโคเพศเมียตามจำนวนที่กำหนดเพื่อรับกรรมสิทธิ์ในแม่พันธุ์ แม้แนวคิดของโครงการจะมีเป้าหมายที่ชัดเจน แต่การดำเนินงานในทางปฏิบัติกลับประสบปัญหาในหลายด้าน ซึ่งสถานการณ์ปัจจุบันสะท้อนให้เห็นว่า โครงการยังไม่บรรลุผลตามเป้าหมาย จากเกษตรกรที่เข้าร่วมกว่า 6,000 ราย มีเพียงประมาณร้อยละ 4 ที่สามารถดำเนินการได้ตามเงื่อนไข ขณะที่เกษตรกรส่วนใหญ่มีภาระหนี้สินเฉลี่ยประมาณ 200,000 บาทต่อครัวเรือน และมีการชำระหนี้ได้เพียงประมาณร้อยละ 10 ส่งผลให้สหกรณ์ที่เกี่ยวข้องขาดสภาพคล่องและประสบปัญหาในการบริหารจัดการ ปัญหาสำคัญประการหนึ่งคือคุณภาพของแม่พันธุ์โคที่ได้รับ ซึ่งบางส่วนไม่สอดคล้องกับราคาที่กำหนด โคบางตัวมีขนาดเล็กหรือไม่สมบูรณ์ ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการผสมพันธุ์ นอกจากนี้ยังพบปัญหาโรคระบาดในสัตว์ เช่น โรคลัมปี สกิน และโรคแท้งติดต่อ ซึ่งส่งผลกระทบต่ออัตราการรอดและผลผลิตของโค ทำให้เกษตรกรไม่สามารถดำเนินกิจกรรมได้ตามแผนที่วางไว้ ในด้านการดำเนินงาน เกษตรกรบางส่วนยังขาดความพร้อม ทั้งในเรื่องความรู้และประสบการณ์ในการเลี้ยงโคเชิงพาณิชย์ รวมถึงการบริหารจัดการฟาร์ม ในบางกรณีมีการรวมกลุ่มเลี้ยงโคโดยไม่มีระบบการจัดการที่เหมาะสม ทำให้เกิดปัญหาเรื่องอาหารสัตว์และการดูแล โดยเฉพาะในพื้นที่ที่มีข้อจำกัดด้านทรัพยากรด้านตลาดและเศรษฐกิจยังเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความสำเร็จของโครงการ เนื่องจากยังไม่มีระบบรองรับผลผลิตที่ชัดเจน เกษตรกรจึงต้องพึ่งพาพ่อค้าคนกลาง ขณะที่ราคาโคมีชีวิตมีแนวโน้มลดลง แต่ราคาเนื้อสัตว์ยังอยู่ในระดับสูง ประกอบกับต้นทุนการเลี้ยงสัตว์ที่เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะค่าอาหารสัตว์ ทำให้เกษตรกรมีรายได้ไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่าย
ทั้งนี้ คณะกรรมาธิการได้มีข้อเสนอแนะแนวทางการแก้ไขควรดำเนินการอย่างเป็นระบบ โดยในระยะสั้นควรมีการชะลอการทวงหนี้และสำรวจข้อมูลเกษตรกรเพิ่มเติม ในระยะกลางควรปรับโครงสร้างหนี้และฟื้นฟูบทบาทของสหกรณ์ให้มีความชัดเจนมากขึ้น ส่วนในระยะยาวควรพัฒนาตลาดรองรับ เช่น การจัดตั้งโรงฆ่าสัตว์มาตรฐานในพื้นที่ และส่งเสริมการผลิตโคที่มีคุณภาพให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ควบคู่กับการสนับสนุนอาชีพเสริม เพื่อช่วยให้เกษตรกรสามารถปรับตัวและมีรายได้อย่างต่อเนื่องในระยะยาว รวมถึงคณะกรรมาธิการจะนำปัญหาและข้อเสนอแนะดังกล่าวที่ได้รับในครั้งนี้นำไปวิเคราะห์และจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบายต่อรัฐบาลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป
คริส พุทธชาติ ข่าว/เรียบเรียง
สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา ข้อมูล/ภาพ
