ศาสตราจารย์เกียรติคุณหม่อมราชวงศ์ชิษณุสรร สวัสดิวัตน์ ประธานกรรมการมูลนิธิพระบรมราชานุสรณ์ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และ สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ในฐานะประธานคณะกรรมการประสานงานกิจกรรมเทิดพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี เนื่องในวาระครบ 100 ปี พระราชกรณียกิจด้านการศึกษา การพัฒนาสังคม และความเสมอภาคทางเพศ เป็นประธานในพิธีจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัยและเครื่องทองน้อย พร้อมถวายตาลปัตรและย่ามที่ระลึกแด่พระสงฆ์ จำนวน 10 รูป ประกอบด้วย พระสงฆ์จาก วัดราชบพิธสถิตมหาสีมารามราชวรวิหาร 5 รูป และจาก วัดราชาธิวาสวิหาร 5 รูป จากนั้นพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์ ประธานในพิธีถวายภัตตาหารและจตุปัจจัยไทยธรรม ทอดผ้าไตร และทักษิณานุปทาน ณ ห้องประชุมสัมมนาริมแม่น้ำเจ้าพระยา อาคารรัฐสภา
ภายหลังเสร็จสิ้นพิธีสงฆ์ ศาสตราจารย์เกียรติคุณหม่อมราชวงศ์ชิษณุสรร สวัสดิวัตน์ ได้บรรยายพิเศษหัวข้อ ขัตติยะมานะราชินีรำไพพรรณี ความทรงจำตลอดชีวิตของข้าพเจ้า โดยเล่าถึงประสบการณ์เมื่อครั้งศึกษา ณ สหราชอาณาจักร ซึ่งได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี ทรงสนับสนุนทุนการศึกษาและค่าใช้จ่ายอย่างต่อเนื่องจนสำเร็จการศึกษา ต่อมาเป็นการเสวนาในหัวข้อ ราชินีในยุคโลกเปลี่ยนผ่าน โดยมีวิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิ ได้แก่ รองศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์พฤทธิสาณ ชุมพล รองประธานมูลนิธิฯ คุณศิรินโรจนสโรช กรรมการมูลนิธิฯ และผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.พรโชค พิชญ อู๋สมบูรณ์ รองผู้อำนวยการสำนักศิลปะ วัฒนธรรม และพัฒนาชุมชน
การเสวนาได้ถ่ายทอดพระราชจริยวัตรอันงดงามของสมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี พระบรมราชินีในรัชกาลที่ 7 ท่ามกลางบริบทการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและการปกครอง โดย พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชวิสัยทัศน์ก้าวไกล ทรงริเริ่มพระราชทานรัฐธรรมนูญ และทรงเป็นพระมหากษัตริย์ภายใต้รัฐธรรมนูญอย่างแท้จริง ขณะเดียวกัน สมเด็จพระนางเจ้ารำไพพรรณี เมื่อครั้งเสด็จพระราชดำเนินเยือนต่างประเทศ ทรงฉลองพระองค์แบบตะวันตก เพื่อสะท้อนว่าสยามพร้อมก้าวสู่ความเป็นสากล อีกทั้งยังทรงมีพระราชปณิธานส่งเสริมศักยภาพสตรี สนับสนุนให้สตรีเข้าศึกษาในระดับสูงเช่นเดียวกับบุรุษ
นอกจากนี้ ยังมีการกล่าวถึงกรณีที่ประชุมเสนาบดีเคยลงมติเรื่องการอนุญาตให้ชายมีภรรยาหลายคน ซึ่งเสียงส่วนใหญ่เห็นชอบตามแนวปฏิบัติเดิม แม้พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวจะทรงยอมรับมติเสียงข้างมากตามหลักการปกครอง แต่ในทางปฏิบัติ พระองค์ทรงเป็นแบบอย่างของการมีคู่สมรสเพียงพระองค์เดียว โดยทรงยืนยันมีสมเด็จพระบรมราชินีเพียงพระองค์เดียวตลอดรัชสมัย
ณัฐเดช เอียดปุ่ม ข่าว/เรียบเรียง
