นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภา ผศซงป ตั้งกระทู้ถาม นายจุลพันธ์ อมรวิวัฒน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน ถึงแนวทางกำหนดสถานะและคุ้มครองสิทธิแรงงานแพลตฟอร์ม รวมถึงมาตรการช่วยเหลือระหว่างที่ยังไม่มีกฎหมายเฉพาะ โดยกล่าวว่าแรงงานกลุ่มนี้ยังเผชิญความไม่ชัดเจนของสถานะการจ้างว่าเป็นลูกจ้าง ผู้ประกอบอาชีพอิสระ หรือหุ้นส่วนทางธุรกิจ ซึ่งส่งผลต่อการเข้าถึงสิทธิแรงงาน สวัสดิการ ความมั่นคงทางรายได้ และการรวมกลุ่มเจรจาต่อรอง จึงต้องการทราบ 3 ประเด็น ถึงแนวทางและกรอบเวลากำหนดสถานะทางกฎหมาย มาตรการเร่งด่วนกรณีประสบอุบัติเหตุจากการทำงานหรือถูกระงับบัญชีโดยไม่เป็นธรรม และการนำข้อเสนอแนะของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมาปรับใช้ พร้อมยกตัวอย่างความก้าวหน้าในต่างประเทศ ทั้งกฎหมายของสหภาพยุโรปและอนุสัญญาขององค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ฉบับที่ 193 ว่าด้วยงานที่มีคุณค่าในเศรษฐกิจแพลตฟอร์ม นอกจากนี้ เสนอให้พิจารณาใช้มาตรา 22 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งให้อำนาจออกกฎกระทรวงคุ้มครองงานที่มีลักษณะเฉพาะ มาเป็นแนวทางคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มระหว่างรอกฎหมายเฉพาะ
ด้าน นายจุลพันธ์ ชี้แจงว่ากระทรวงแรงงานให้ความสำคัญกับแรงงานแพลตฟอร์ม ซึ่งครอบคลุมทั้งผู้ขับขี่รับส่งสินค้าและอาหาร ตลอดจนผู้รับงานบริการผ่านระบบออนไลน์ เช่น งานทำความสะอาดและบริการสปา โดยได้จัดทำร่างกฎหมายคุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มในส่วนของกระทรวงแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างตรวจสอบเพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีภายในสิ้นปี 2569 คาดว่ากระบวนการพิจารณาของรัฐสภาจะใช้เวลาประมาณ 1 ปี และตั้งเป้าผลักดันการให้สัตยาบันอนุสัญญา ILO ฉบับที่ 193 ภายใน 2 ปี
นายจุลพันธ์ ระบุถึงประเด็นสถานะการจ้างด้วยว่า การพิจารณาร่างกฎหมายจะคำนึงถึงลักษณะความสัมพันธ์ในการทำงานและอำนาจควบคุมของแพลตฟอร์ม เช่น การระงับบัญชีการทำงานและการกำหนดโบนัสหรือแรงจูงใจ โดยกระทรวงได้นำข้อเสนอแนะของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติมาประกอบการจัดทำร่างกฎหมายแล้ว ส่วนมาตรการช่วยเหลือระหว่างรอกฎหมาย กระทรวงแรงงานจะส่งเสริมและจูงใจให้แรงงานแพลตฟอร์มเข้าสู่ระบบประกันสังคมมาตรา 40 พร้อมพิจารณาปรับปรุงสิทธิประโยชน์ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น โดยรัฐมนตรีกล่าวถึงแนวทางเพิ่มบำนาญและเงินชดเชยยามตกงาน ซึ่งยังต้องพิจารณารายละเอียดและดำเนินการตามขั้นตอนต่อไป
ส่วนประเด็นข้อเสนอใช้มาตรา 22 นายจุลพันธ์ ชี้แจงว่ากระทรวงเคยหารือกฤษฎีกาและได้รับความเห็นถึงข้อจำกัด เนื่องจากการใช้มาตราดังกล่าวต้องอยู่บนความสัมพันธ์ระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างตามกฎหมาย จึงยังไม่สามารถนำมาใช้คุ้มครองแรงงานแพลตฟอร์มตามข้อเสนอได้ อย่างไรก็ตาม กระทรวงแรงงานอยู่ระหว่างทบทวนร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานอิสระ เพื่อขยายความครอบคลุมในการดูแลแรงงานแพลตฟอร์ม โดยมุ่งให้เป็นอีกกลไกหนึ่งในการคุ้มครองสิทธิระหว่างผลักดันกฎหมายเฉพาะ ทั้งนี้ การใช้มาตรการตามร่างกฎหมายดังกล่าวยังต้องผ่านกระบวนการพิจารณาและมีผลบังคับใช้ก่อน
คณรัตน์ ยินดีมิตร / ข่าว
ลักขณา เทียกทอง / เรียบเรียง