กมธ.สาธารณสุข วุฒิสภา ลงพื้นที่เกาะหลีเป๊ะ จ.สตูล-ติดตามระบบสุขภาพปฐมภูมิ

           คณะกรรมาธิการการสาธารณสุข วุฒิสภา ลงพื้นที่ติดตามความคืบหน้าการดำเนินงานด้านระบบสุขภาพปฐมภูมิและการให้บริการสาธารณสุขในพื้นที่เกาะหลีเป๊ะ โดยมี นายประพนธ์ ตั้งศรีเกียรติกุล ประธานกรรมาธิการฯ นายบุญชอบ สระสมทรัพย์ รองประธานกรรมาธิการฯ และประธานอนุกรรมาธิการติดตามความคืบหน้าการดำเนินงานด้านระบบสุขภาพปฐมภูมิ รับฟังบรรยายสรุปพร้อมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ผู้แทนผู้ประกอบการ ผู้นำชุมชน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ณ ห้องประชุมโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) บ้านเกาะหลีเป๊ะ จังหวัดสตูล
          สำหรับ รพ.สต.บ้านเกาะหลีเป๊ะ เป็นหน่วยบริการสุขภาพที่มีลักษณะเฉพาะ เนื่องจากตั้งอยู่บนเกาะขนาดเล็กห่างจากแผ่นดินใหญ่ 72 กิโลเมตร ในทะเลอันดามัน ซึ่งถือเป็นพื้นที่ห่างไกลที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศ มีบทบาทการให้บริการที่เกินกว่าหน่วยบริการปฐมภูมิทั่วไป เปรียบเสมือนหน่วยบริการฉุกเฉิน (ER) ของโรงพยาบาลชุมชน เนื่องจากต้องรองรับผู้ป่วยฉุกเฉินตลอด 24 ชั่วโมง ภายใต้ข้อจำกัดด้านการคมนาคมและสภาพภูมิประเทศ ในด้านพัฒนาการของหน่วยบริการ เดิมพื้นที่ดังกล่าวเป็นสถานีอนามัยเกาะอาดัง ก่อนพัฒนาเป็น รพ.สต.บ้านเกาะหลีเป๊ะ ในปัจจุบัน โดยมีการขยายอาคารสถานที่ ห้องปฏิบัติการ และจัดหาอุปกรณ์ทางการแพทย์เพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สามารถยกระดับคุณภาพการให้บริการด้านสาธารณสุขได้อย่างมีนัยสำคัญ แม้ยังคงมีข้อจำกัดด้านทรัพยากรบุคคลและงบประมาณ
          ปัจจุบันมีหน่วยบริการสาธารณสุขภาครัฐ 1 แห่ง คลินิกเอกชน 3 แห่ง มีบุคลากร ประกอบด้วย นักวิชาการสาธารณสุข 2 คน พยาบาลวิชาชีพ 5 คน เจ้าพนักงานสาธารณสุข 2 คน เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูล 1 คน และบุคลากรสนับสนุน 2 คน ซึ่งต้องรับภาระงานดูแลทั้งประชาชนในพื้นที่ชาวเล ผู้ประกอบการ นักท่องเที่ยวชาวไทยและต่างชาติ รวมถึงประชากรแฝง ส่งผลให้มีภาระงานสูงและเกิดแรงกดดันด้านงบประมาณของหน่วยบริการ สำหรับด้านการให้บริการ มีการพัฒนาโครงการสำคัญเพื่อยกระดับศักยภาพการดูแลสุขภาพในพื้นที่ทางทะเล ได้แก่ โครงการแพทย์อาสา ระบบการดูแลผู้ป่วยฉุกเฉินทั้งทางทะเลและทางอากาศ และการให้บริการทางการแพทย์ทางไกล (Telemedicine) ตลอดจนการจัดทำความร่วมมือ (MOU) กับสถานพยาบาลภาคเอกชนบนเกาะ ซึ่งช่วยให้การส่งต่อและการรักษาผู้ป่วยเป็นไปอย่างรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ และส่งผลให้อัตราการรอดชีวิตของผู้ป่วยฉุกเฉินเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ การดำเนินงานด้านการป้องกันและควบคุมโรคติดต่อในพื้นที่ได้รับความร่วมมืออย่างดียิ่งจากภาคเอกชนและผู้ประกอบการ ส่งผลให้สามารถควบคุมสถานการณ์โรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ แม้จะเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่มีการเคลื่อนย้ายของประชากรจำนวนมาก
          คณะกรรมาธิการฯ ได้แสดงความชื่นชมต่อการดำเนินงานของ รพ.สต.บ้านเกาะหลีเป๊ะ ที่แม้จะเป็นหน่วยบริการขนาดเล็ก มีบุคลากรจำกัด แต่สามารถปฏิบัติภารกิจได้เทียบเท่าโรงพยาบาลชุมชน อาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในพื้นที่โดยเฉพาะภาคเอกชน พร้อมกันนี้ได้มีข้อสังเกตเชิงนโยบายเพื่อเสริมสร้างความยั่งยืนของระบบสุขภาพในพื้นที่ ในประเด็นเชิงโครงสร้างการบริหารจัดการหน่วยบริการ เดิมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยองค์การบริหารส่วนจังหวัด มีแนวทางรับถ่ายโอนภารกิจหน่วยบริการสุขภาพเพื่อมุ่งพัฒนาให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม ด้วยบริบทเฉพาะของพื้นที่เกาะหลีเป๊ะซึ่งมีลักษณะพิเศษทั้งด้านภูมิศาสตร์ ประชากรแฝง และภาระการรองรับนักท่องเที่ยว ทำให้การถ่ายโอนภารกิจดังกล่าวยังไม่เกิดขึ้น
          รพ.สต.บ้านเกาะหลีเป๊ะ ยังคงมีโรงพยาบาลสตูลเป็นโรงพยาบาลแม่ข่าย เพื่อสนับสนุนด้านวิชาการ บุคลากรทางการแพทย์ และจัดให้มีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญหมุนเวียนเข้ามาปฏิบัติงานอย่างต่อเนื่อง ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการค้ำจุนคุณภาพบริการในพื้นที่ นอกจากนี้เห็นว่า ควรมีการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการหน่วยบริการในพื้นที่ลักษณะพิเศษให้มีความยืดหยุ่น สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ โดยอาจใช้รูปแบบความร่วมมือเชิงเครือข่ายระหว่างหน่วยบริการภาครัฐ โรงพยาบาลแม่ข่าย และภาคเอกชน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการและการให้บริการอย่างเป็นระบบ พร้อมเสนอให้ส่งเสริมความร่วมมือกับสถานพยาบาลเอกชนในการจัดทำระบบประกันสุขภาพสำหรับนักท่องเที่ยวต่างชาติ เพื่อรองรับค่าใช้จ่ายในการรักษาและการส่งต่อผู้ป่วย ลดภาระงบประมาณของภาครัฐ การพัฒนาเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิร่วมกับคลินิกเอกชนในพื้นที่ เพื่อเอื้อให้มีแพทย์เวชศาสตร์ครอบครัวเข้ามาดูแลประชาชนอย่างต่อเนื่อง และการพิจารณาปรับเกณฑ์การขึ้นทะเบียนหน่วยบริการปฐมภูมิให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่พิเศษ โดยไม่ยึดจำนวนประชากรเป็นเงื่อนไขหลัก เนื่องจากพื้นที่มีประชากรแฝงและนักท่องเที่ยวจำนวนมาก เห็นควรสนับสนุนโครงการผลิตแพทย์คืนถิ่นเพื่อสร้างความมั่นคงด้านกำลังคนทางการแพทย์ในระยะยาว และยกระดับคุณภาพการให้บริการด้านสาธารณสุขในพื้นที่เกาะอย่างยั่งยืนต่อไป

ทัดดาว ทองอิ่ม ข่าว / เรียบเรียง
สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา ข้อมูล / ภาพ