สส.พรรคประชาชน เสนอรัฐปฏิรูปการจัดเก็บเอกสารประวัติศาสตร์ เร่งแปลงข้อมูลสู่ระบบดิจิทัล-เปิดเข้าถึงอย่างเท่าเทียม

           นายณพัฎน์ จิตตภินันท์กัณตา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) กรุงเทพมหานคร พร้อมด้วย นายรอมฎอน ปันจอร์ สส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน (ปชน.) และ สส.ของพรรค ร่วมกันแถลงข่าวถึงปัญหาการเข้าถึงเอกสารของหอสมุดแห่งชาติและหอจดหมายเหตุแห่งชาติ ซึ่งอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกรมศิลปากร กระทรวงวัฒนธรรม หลังมีการเผยแพร่ข้อมูลในสังคมออนไลน์สะท้อนปัญหาทั้งขั้นตอนการเข้าใช้บริการ ระบบฐานข้อมูลที่สืบค้นยาก และสภาพความชำรุดของเอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์

          นายณพัฎน์ กล่าวว่า หอสมุดแห่งชาติมีหน้าที่ส่งเสริมการอ่าน การศึกษาค้นคว้าและวิจัย รวมถึงจัดเก็บเอกสารโบราณ หนังสือหายาก และเอกสารจดหมายเหตุ ขณะที่หอจดหมายเหตุแห่งชาติมีภารกิจหลักด้านการอนุรักษ์เอกสารประวัติศาสตร์ แต่พบว่าทั้งสองหน่วยงานมีบทบาทด้านการเก็บรักษาเอกสารบางส่วนที่ทับซ้อนกัน ส่งผลให้เกิดความซ้ำซ้อนด้านบุคลากรและทรัพยากร ทั้งที่สามารถปรับบทบาทให้ชัดเจนขึ้นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานได้ นอกจากนี้ ยังมีข้อกังวลเรื่องความเสื่อมสภาพของเอกสารโบราณจากอายุการใช้งาน อุณหภูมิ ความชื้น และการสัมผัสโดยตรง โดยยกตัวอย่างการบริหารจัดการของหอภาพยนตร์ ซึ่งมีระบบควบคุมอุณหภูมิในการจัดเก็บฟิล์ม เพื่อสะท้อนความสำคัญของการอนุรักษ์เอกสารด้วยมาตรฐานที่เหมาะสม 

          ทั้งนี้ ได้เสนอถึงกระทรวงวัฒนธรรม 3 ข้อ ได้แก่ 1.ทบทวนการโอนภารกิจด้านการอนุรักษ์เอกสารสำคัญทางประวัติศาสตร์ให้หอจดหมายเหตุแห่งชาติเป็นผู้ดูแลหลัก เพื่อลดความซ้ำซ้อนและยกระดับมาตรฐานการจัดเก็บ 2.เร่งแปลงข้อมูล หรือ ดิจิไทซ์เอกสารทั้งหมดให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล เพื่อลดความเสียหายและเพิ่มความสะดวกในการเข้าถึงข้อมูล และ 3.ปรับปรุงระบบฐานข้อมูลและการสืบค้นเอกสารให้ทันสมัย ใช้งานง่าย และรองรับปริมาณเอกสารที่เพิ่มขึ้นในอนาคต พร้อมย้ำว่า ประวัติศาสตร์เกิดจากหลักฐานหลากหลายรูปแบบ ทั้งเอกสาร บันทึก แผนที่ และจารึก หากเอกสารสำคัญสูญหายหรือเสียหาย ย่อมกระทบต่อความสมบูรณ์ของประวัติศาสตร์ของประเทศ และการส่งเสริมงานวัฒนธรรมของรัฐไม่ควรจำกัดเพียงการท่องเที่ยว แต่ต้องให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์เอกสารประวัติศาสตร์ และการเปิดโอกาสให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลได้อย่างเท่าเทียมด้วย

         ด้านนายรอมฎอน กล่าวเพิ่มเติมถึงการเข้าถึงเอกสารที่เกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะเอกสารที่ถูกปกปิดด้วยเหตุผลด้านความมั่นคง และเรียกร้องให้มีความชัดเจนในการเปิดเผยข้อมูลเพื่อสนับสนุนการวิจัย

ณัฐเดช เอียดปุ่ม ข่าว/เรียบเรียง